Vid (вид) nima?
Rus tilida deyarli har bir fe'l juftlik bo'lib yashaydi: bitta ma'no — ikkita fe'l. Farqi — ish tugadimi yoki jarayondami.
НСВ — несовершенный вид
Tugallanmagan. Jarayon, takror, odat.
- Jarayon: Я читал книгу — Kitob o'qiyotgan edim (tugaganini bilmaymiz)
- Takror: Я читаю каждый день — Har kuni o'qiyman
- 3 ta zamon bor: читал / читаю / буду читать
- Savol: что делать?
СВ — совершенный вид
Tugallangan. Natija, bir marta, yakun.
- Natija: Я прочитал книгу — Kitobni o'qib bo'ldim
- Bir marta: Он позвонил — U qo'ng'iroq qildi
- Faqat 2 ta zamon: прочитал / прочитаю (hozirgi zamon YO'Q)
- Savol: что сделать?
Juftlik qanday yasaladi
- Prefiks (приставка): писать → написать, читать → прочитать, делать → сделать
- Suffiks: решать → решить, отвечать → ответить, получать → получить
- -ну- (bir martalik): кричать → крикнуть, прыгать → прыгнуть
- Butunlay boshqa o'zak: говорить → сказать, брать → взять, класть → положить
- Juftsiz: быть, стоить, зависеть (faqat НСВ) · очутиться (faqat СВ)
O'zbek tili yordam beradi: «qilardim / qilyapman» — НСВ, «qilib bo'ldim / qilib qo'ydim» — СВ. «-ib bo'ldim», «-ib qo'ydim», «-ib oldim» borligi — СВ belgisi.
Qachon qaysi vid
НСВ tanlang
- долго, часто, всегда, каждый день, обычно, иногда
- Inkor + kerak emas: не надо звонить
- начать / продолжать / кончить + faqat НСВ: начал читать
СВ tanlang
- уже, наконец, вдруг, сразу, за час, вчера (bir marta)
- Natijaga urg'u: Я купил хлеб — non oldim (hozir menda)
- Ketma-ket harakat: Пришёл, увидел, победил
Kelasi zamon farqi: буду читать (НСВ — jarayon bo'ladi) ≠ прочитаю (СВ — o'qib bo'laman). СВ da «буду» ISHLATILMAYDI.